Ciekoty – ukochane miejsce Stefana Żeromskiego

Ciekoty to wieś położona w Dolinie Wilkowskiej w Górach Świętokrzyskich. Znajduje się u stóp Pasma Masłowskiego, na północ od szczytu Radostowej. Przez Ciekoty przepływa rzeka Lubrzanka, na której zbudowano zbiornik retencyjny wykorzystywany do celów rekreacyjnych. Gdyby nie Stefan Żeromski Ciekoty raczej byłyby tylko małą, nieznaną wioską.

Na szczęście pisarz pokochał to miejsce, a żył tu w latach 1871-1883. Rodzice Żeromskiego wydzierżawili Ciekoty w 1869 roku. Do dzierżawy namówił Żeromskiego jego szwagier Ignacy Schmidt. Istotne było również to, że w Ciekotach były znakomite warunki klimatyczne dla chorej na płuca matki pisarza. Stefan Żeromski w swojej twórczości wieloktornie wraca do ukochanych miejsc, Przełomu Lubrzanki, gór domowych – Radostowej i Kamienia, Św. Katarzyny czy Łysicy.

Pierwsze opisy Ciekot znajdujemy w Dzienniku we wpisie z lipca 1883 roku.

„Kontury dworku naszego tak się cudownie, otulone w lip ramiona, od zachodniego słońca odbijały, żem go nie poznał. Uczułem, jak bardzo miejsce to kocham, uczułem, że miłość do tego gniazda mojego jest niezmierzoną. Modrzew […] przedmiot moich zachwytów, kołysał się tak poważnie, staw, w którym łagodnie, siwo zarysowana, odbija się Łysica […]. Dworek nasz biały odbił się w tym zwierciadle całkowicie z swym gankiem tak prześlicznie obrośniętym winem, z swymi błyszczącymi oknami, z lipami, modrzewiem, wierzbami i gruszą.[…] Uczułem, że Bóg jest w koło mnie. […] Żaden z poetów nie czuł więcej jak ja wczoraj […].

W dzienniku pod datą 22 września 1883 roku Żeromski zapisał, że dano mu znać o śmierci ojca. To były dla pisarza bardzo ciężkie chwile, nie miał już rodziców (matka zmarła w 1879 ) i niestety z macochą musieli opuścić Ciekoty.

26 września 1883. „Przyjechała dziś macocha. Wczoraj późno pojechała. Byliśmy u Ostrowskiego. Generał przyjął nas grzecznie, ale warunków kontraktu zmienić nie może. Pozostaje więc odstąpić ukochaną wioskę generałowi lub komukolwiek innemu. Czyż nie sprawdzają się zawsze moje przeczucia? Przeczułem, gdym szedł do Kielc, że już tam nie wrócę. […] Mój Boże, jakże ta chata drogą i nienaruszalną jest dla mnie. Gdybym miał majątek, dziś bym oddał, ile by chcieli tylko, by mi kąt mój oddali a ja bym prochu tam ruszyć nie dał- niechby tak skamieniało na wieki”.

9 października 1883. „Ogłoszono o chęci odstąpienia Ciekot w <<Gazecie Kieleckiej>>. Zgłosiło się kilku już amatorów. Żegnaj, gniazdo moje święte, na wieki. Jużeś nie nasze! … „

11 marca 1884. „Co się ze mną dzieje, gdy wspominam sobie mą wioskę. A wspomnienia te zjawiają się na każdym kroku. Zapominam się często i marzę, że pojadę na święta do domu… Budzę się: tam nie ma nikogo. Nie kochałem tak nic, jak moją wioskę kocham. To dziwna, odrębna, inna całkiem miłość od tych, które mi paliły piersi w życiu. […] Mój strumyk, moje zarośla, tyle pamiątek na każdym kroku, każdy krzaczek, każdy wybój, każda grudka ziemi mnie tak znajoma, przez lat 14 deptana – własnością innego… Mój Boże, mój Boże, ja nic nie chcę – ani sławy, ani walk- daj mi mieszkać w starym naszym pokrzywionym dworku, śród starych, tak dobrze mi znajomych wieśniaków!”

Budynek dworu nie istnieje, spłonął w 1901. W 2010 powstała rekonstrukcja drewnianego dworku, stylizowany na drobnoszlachecki dwór z drugiej połowy XIX wieku, w którym eksponowane są obiekty upamiętniające życie i twórczość pisarza, pełni funkcję miejsca promującego literaturę i czytelnictwo oraz regionalne dziedzictwo kulturowe.

Obok dworku, również w 2010 roku staraniem władz gminy Masłów, przy wsparciu środków unijnych, powstało tu Centrum Edukacyjne Szklany Dom. Jego przestronne, nowoczesne pomieszczenia służą prezentacjom sztuki współczesnej oraz realizacjom programów edukacyjnych dla dzieci, młodzieży i dorosłych.Równolegle z animacją kulturalną, Centrum prowadzi działania w obszarze turystyki i rekreacji, popularyzując przyrodnicze walory regionu.

Przez Ciekoty przebiegają trzy szlaki rowerowe: żółty Wokół Pasma Masłowskiego, niebieski do Woli Kopcowej, zielony do Św. Katarzyny

Źródło: „Dzienniki Stefana Żeromskiego” w opracowaniu J. Kądzieli, „Młodość Stefana Żeromskiego” J. Kądziela, szklanydom.maslow.pl

Powiązane wpisy

Dodaj komentarz