Ruiny Huty Józefa Samsonów – ruiny hutniczej potęgi

Ruiny Huty Józefa Samsonów to jedna z okazalszych pozostałości po Staropolskim Zagłębiu Przemysłowym, najstarszym okręgu przemysłowym w Polsce. Warunkiem powstania huty była obecność na tym terenie rudy żelaza, wielkie kompleksy leśne, drewno niezbędne było do opalania pieców i miejsce na rzece, gdzie można było zrobić spiętrzenie. W Samsonowie wszystkie te warunki zostały spełnione, powstał duży zakład hutniczy. 

Historia Samsonowa jest związana z przemysłem hutniczym, a tradycje przemysłowe są tu bardzo dawne. Zanim powstał pierwszy wielki piec przerabiano rudę w dymarkach. Po wytopie otrzymywano blok gąbczastego żelaza, które przerabiano dalej przez długie przekuwanie. W roku 1594 Łukasz Samson herbu Topór, łowczy królewski (od niego pochodzi nazwa miejscowości) przejął istniejącą tutaj kuźnicę.

W XVI w. i XVII w. włoscy dzierżawcy przekształcili kuźnicę w nowoczesną hutę – w 1598 roku powstał w Samsonowie pierwszy w Polsce wielki piec typu bergamowskiego– stało się to za sprawą rodziny włoskich przemysłowców – Cacciów z Bergamo, których sprowadził król Zygmunt III Waza. Projektantem wielkiego pieca był Hieronim Caccio. Zakład Cacciów nastawiony był głównie na produkcję wyrobów dla wojska, produkował szyszaki, pancerze, piki, pałasze i broń palną. W 1633 prawa do huty Cacciowie odstąpili Bernardowi Servalli, Piotrowi Gianotti i Janowi Gibboni. W 1709 zakład z okolicznymi dobrami przejęli biskupi krakowscy, drugi piec w Samsonowie wybudował biskup Kajetan Sołtyk.

W następnych latach oraz w czasie zaboru austriackiego i Księstwa Warszawskiego huta funkcjonowała z różnym skutkiem. W 1817 r, z inicjatywy Stanisława Staszica, rozpoczęto budowę nowej huty „Józef” (wielki piec, odlewnia, modelarnia, suszarnia), kamień węgielny pod budowę nowego pieca, opalanego węglem drzewnym, podłożył w 1818 r. namiestnik Królestwa Polskiego Józef Zajączek, od którego huta wzięła imię. Huta czynna była do 1866 r. W roku 1844 i 1848 miały tu miejsce poważniejsze pożary. Zakład zniszczony został ostatecznie przez pożar, który wybuchł w nim w roku 1866. W czasie I wojny światowej Austriacy zniszczyli część istniejących wówczas zabudowań fabrycznych.

Ruiny huty zostały zabezpieczone w latach 1981-1983 i udostępnione zwiedzającym. Tutaj w rejonie dzisiejszego Samsonowa, powstały pierwsze fabryki żelaza i stali. W Samsonowie już w XV w. istniała dymarka. W 1562 r. biskup Podniewski wydał pozwolenie Michałowi Niedźwiedziowi na zbudowanie kuźnicy nad Bobrzą pomiędzy Kołomanią a Zagnańskiem. Stanęła ona na północ od obecnych ruin huty Józef i rzeki Bobrzy.

Ruiny Huty Józefa Samsonów znajdują się na niebieskim szlaku rowerowym  gminy Zagnańsk.

Źródło: zagnansk.pl. Zdjęcia: Agnieszka Gruszczyńska

Powiązane wpisy

Ruiny zamku w Bodzentynie

2016-01-31 17:57:05
agnieszka

18

Wschodnia część Pasma Zgórskiego

2016-07-26 10:09:48
agnieszka

8

Dodaj komentarz